De rol en positie van de Gouverneur zijn geregeld in verschillende wetten en besluiten, zoals
De regering van Sint Maarten wordt gevormd door de ministers en de Koning. De Gouverneur van Sint Maarten vertegenwoordigt de Koning in Sint Maarten. Hij is als zodanig het hoofd van de Sint Maartense regering. Als de Gouverneur een vergadering van de Raad van Ministers van Sint Maarten bijwoont, treedt hij op als voorzitter. Hij heeft dan een raadgevende stem.
De Gouverneur heeft als hoofd van de regering het recht om door de ministers te worden geconsulteerd, om de ministers aan te moedigen en te waarschuwen (the right to be consulted, to encourage and to warn).
Verantwoordelijkheid
De Gouverneur is in geen van beide hoedanigheden politiek verantwoordelijk. Hoewel hij aan het hoofd staat van de regering van Sint Maarten, zijn de ministers van Sint Maarten verantwoording verschuldigd aan de Staten van het land.
De Gouverneur is niet onschendbaar. Op basis van het reglement voor de Gouverneur kan hij door de Hoge Raad der Nedelanden veroordeeld worden voor het plegen van ambtsmisdrijven.
Taken en bevoegdheden
Als hoofd van de landsregering oefent de Gouverneur onder meer de volgende taken en bevoegdheden uit:
- Het officieel geldig maken van landsverordeningen en landsbesluiten;
- Het beëdigen van ministers, leden van de Staten van Sint Maarten, leden van de Raad van Advies en leden van de Algemene Rekenkamer. Ook beëdigt de Gouverneur bepaalde functionarissen in het openbaar bestuur waarvan wettelijk is vastgelegd dat zij de eed of verklaring en belofte afleggen ten overstaan van de Gouverneur;
- Het beëdigen van rechters, leden van het Openbaar Ministerie van Sint Maarten, en Sint Maartense commissarissen, president en directeuren van de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten;
- Het openen van het zittingsjaar van de Staten op de tweede dinsdag van september. Hier wordt het door de regering uit te voeren beleid uiteengezet;
- Het benoemen van informateurs en formateurs in het kader van de formatie van een nieuwe regering;
- In zijn rol van voorzitter van de Raad van Advies kan de Gouverneur vergaderingen bijeenroepen wanneer hij dit noodzakelijk acht. Als hij daarbij aanwezig is, leidt de Gouverneur de vergadering en geeft hij advies (raadgevende stem).
Als vertegenwoordiger van de regering van het Koninkrijk waakt de Gouverneur over het algemeen belang van het Koninkrijk der Nederlanden. In deze hoedanigheid is de Gouverneur verantwoording verschuldigd aan de regering van het Koninkrijk. De Koninkrijksregering is politiek verantwoordelijk voor het werk van de Gouverneur tegenover de Staten-Generaal.
Afkondiging wetten en uitvoering regelgeving
De Gouverneur zorgt voor de afkondiging in Sint Maarten van rijkswetten en algemene maatregelen van rijksbestuur. Ook bevordert de Gouverneur de uitvoering van de in Sint Maarten geldende rijksregelgeving en verdragen.
Toezicht
De Gouverneur houdt toezicht op de naleving van rijkswetten en verdragen in Sint Maarten. Hij stelt een landsverordening of landbesluit niet vast als deze de regels van het Koninkrijk of het internationale recht overtreden, of als invoering ervan tot slecht bestuur zou leiden.
Krijgsmacht
Als de Rijksministerraad akkoord gaat, kan de Gouverneur het op Sint Maarten aanwezige leger van het Koninkrijk inzetten. Hij kan, met toestemming van de Rijksministerraad, ook delen van het op Sint Maarten aanwezige leger beschikbaar stellen aan de regering van Sint Maarten. Dat kan voor het bewaken van de veiligheid, het handhaven van de openbare orde en voor hulp bij rampen.
Overige formele juridische bevoegdheden
Verder is de Gouverneur als Koninkrijksorgaan verantwoordelijk voor:
- De uitgifte van Nederlandse paspoorten voor niet-ingezetenen van Sint Maarten, noodpaspoorten en laissez-passers;
- De uitgifte van visa voor het Schengengebied;
- De uitgifte van het Caribische visum voor voorlopig verblijf (MVV) in Caribisch Nederland (Bonaire, Sint Eustatius en Saba);
- Het innemen van aanvragen voor de verkrijging of verlening van de Nederlandse nationaliteit door optie of naturalisatie;
- Het adviseren over en uitreiken van Koninklijke onderscheidingen;
- Het al dan niet uitleveren van personen aan een andere Staat.